Norvegiya va Senegal o‘yinida E. Haalandning gollari

World Cup, Group I. Norvegiya – Senegal 3:2.
Gollar: M. Pedersen (43), E. Haaland (48, 58) – I. Sarr (53, 90+3).

1994 yilda AQShdagi mundialda Norvegiya uch o‘yinda atigi bitta gol urib, baribir guruhda so‘nggi bo‘lib qolgan edi. U paytdagi jamoa raqibni ham, muxlisni ham uxlatib qo‘yishi mumkin bo‘lgan, soatlab o‘ynab ham gol urmaydigan, gol o‘tkazmaydigan, xuddi muzday blok kabi ko‘rinardi.

Bugungi Norvegiya esa o‘sha tasvirni parcha-parcha qilib tashladi. Yevropada saralashni statistika bo‘yicha eng zo‘r kampaniya bilan yakunlagan jamoa endi bu mundialning eng hayajonli, eng yirtqich hujumkorlaridan biri – E. Haaland boshchiligida maydonga chiqyapti.

Vikinglar qaytdi – va bu safar tishli

Brending ham o‘zgardi. Norveglar bu safar Viking obrazini oxirigacha o‘ynashga qaror qilgan: turnir oldidan butun jamoa mo‘yna kiyimlar, shoxli dubulg‘alar bilan suratga tushdi, futbolkalariga runik harflar tushirilgan, tribunada esa “uzun qayiqni eshish” raqslari.

Bu temir asr jangchisi qiyofasi E. Haalandga juda yarashadi – u tabiatan berserker. Lekin yonida maydonga chiqqan sardor – Martin Ødegaard – mutlaqo boshqa tip. Ichki dunyosi bilan yashaydigan, mulohazakor, ammo baribir Arsenal va terma jamoani yetaklab turgan sokin lider.

Arsenalning chempionlik mavsumi Ødegaard uchun klubdagi eng og‘ir yil bo‘ldi. Jarohatlar uni siqib qo‘ydi: atigi 16 ta Premier League uchrashuvida asosiy tarkibda, jami 24 liga o‘yinida maydonga tushdi, bittagina gol. Ba’zan London tomonda g‘ashlik tovushlari ham eshitildi: go‘yoki Ødegaard o‘zini mundialga asrayotgandek, degan gaplar yurdi.

Agar shunday bo‘lganda, bir narsa aniq: u bu turnirga tayyor holda kelgan.

Momaqaldiroq ostidagi o‘yin

Norvegiya Senegalga qarshi uchrashuvni MetLife Stadium – bu mundial uchun New York New Jersey Stadium deb qayta nomlangan – ulkan beton kosasida boshladi. Osmonda qora bulutlar quyuqlashib borardi, tribunadagi har bir kishi bitta savol bilan o‘tirardi: o‘yin vaqtida tugaydimi o‘zi?

Philadelphia shahrida France – Iraq o‘yini momaqaldiroq sabab deyarli ikki soatga kechikdi, o‘sha bo‘ron shimolga, 100 mil naridagi bu stadion tomonga qarab kelayotgani hamma uchun ma’lum edi. Kunduzi shaharni yomg‘ir yuvib ketdi: momaqaldiroq, chaqmoq, stadion atrofidagi yo‘llar va avtoturargohlar festivaldan keyingi dala kabi – ulkan ko‘llarga aylangan.

Shu fon, shu zax yerda Norvegiya yangi tarix yozishga tushdi.

Ødegaard nomi e’lon qilinganda tribuna E. Haalandga berilgan qichqiriqqa deyarli teng shovqin ko‘tardi. Sardorning o‘zi ham buni his qildi – va u birinchi bo‘limda shunchaki yugurib yurish emas, o‘zini majburan o‘yinga tiqib qo‘yish bilan band bo‘ldi. Energiya ko‘p, aniqlik esa yetishmayapti.

13-daqiqada uning ilk katta imkoniyati keldi: o‘ng qanotdan Marcus Pedersen orqaga qaytargan to‘pga yetib bordi-da, darvozadan ancha yuqoriga tepib yubordi. Ødegaard qo‘llarini shamollatib, ortidagi Norvegiya sektorini “uyg‘otishga” urinadi, lekin bu ishora biroz o‘ziga ham qaratilgandek ko‘rindi – o‘zini ham uyg‘otmoqchi.

Yana bir va’da beruvchi hujumda u shoshilib, hech kim turgan joyga pas berdi. 37-daqiqaga kelib esa eng alamli epizod sodir bo‘ldi. Haaland ikki himoyachini o‘ziga tortib, to‘pni boshi bilan orqaga, chap tomondagi bo‘sh hududga – sardoriga tashlab berdi. Ødegaard zarba berdi, lekin to‘pni to‘g‘ri Edouard Mendy oyoqlariga urdi. Darvozabon yaxshi saqladi, lekin Norvegiya “o‘nligi” bunday vaziyatda unga umuman imkon qoldirmasligi kerak edi.

Oradan ko‘p o‘tmay, Haaland Senegal jarima maydoni chizig‘ida to‘pni o‘tkazib yuborib, Ødegaardga yana bir imkon yaratdi, lekin u yana foydalana olmadi. Shu paytdayoq bitta fikr tug‘ildi: keyingi vaziyatda Haaland endi hech kimni qidirmaydi, o‘zi tepadi.

Senegal esa Ødegaardni bo‘sh qoldirish g‘oyasiga g‘alati darajada xotirjam qarab turardi. U qancha xato qilmasin, baribir bo‘sh hudud topib, to‘p so‘rab, o‘yin ritmini o‘zgartirishga urinaverdi.

Pedersen zarbasi, Mendy xatosi

Tanaffusga bir necha daqiqa qolganda, M. Pedersen orqasiga o‘girilib, yana o‘sha erkin qolayotgan sardorini topdi – bu safar o‘ng yarimfazo. Ødegaard diagonal uzatma bilan Haalandni topmoqchi bo‘ldi, lekin pas himoyachiga urilib qoldi. Senegal uchun falokat ham shu yerda boshlandi: to‘p Pedersen yo‘lida, uning yugurib kirayotgan trayektoriyasiga tushib qoldi.

O‘ng qanot himoyachisi yaqin burchakka kuchli zarba berdi. Juda ham darvozabon tomonga yo‘naltirilgan to‘p edi, Mendy uni qaytarishi kerak edi. Qaytara olmadi. To‘p to‘rda. Ødegaard esa nihoyat o‘yinga ta’sir ko‘rsatdi – rejadagidan butunlay boshqacha yo‘l bilan bo‘lsa ham, Norvegiya hisobni ochdi.

Mendy ruhiy zarba oldi. Oradan ko‘p o‘tmay, Haaland uni pressingda ushlab oldi, darvozabonni aylanib o‘tdi, lekin juda tor burchakdan ustunga urib qo‘ydi. Senegal omon qoldi, lekin chayqalib turardi.

Ødegaard – Haaland yo‘li ochiladi

Tanaffusdagi suhbatlarda Senegal murabbiylar shtabi bir narsani umuman tilga olmagandek ko‘rindi: Ødegaardni qanday qilib bo‘sh qoldirmaslik kerakligi haqida hech kim o‘ylamagandek. Ikkinchi bo‘limning ilk hujumi yana Arsenal yarim himoyachisi orqali boshlandi. U yana Haalandga uzatma tashladi – bu safar to‘p yetib bordi.

Haalandga bir tegish yetarli bo‘ldi. O‘ziga xos sovuqqonlik bilan Mendyni mag‘lub etdi – 2:0.

Ødegaard burchak bayrog‘iga Haalanddan oldin yugurib bordi, xuddi golni o‘zi urgandek quvonch bilan sakradi. Bu nafaqat hisob, balki uning o‘zi uchun ham yelkasidan tushgan yuk edi.

Besh daqiqa o‘tib, Senegal o‘yinga qaytishga urinib ko‘rdi. Ismaila Sarr chap qanotdan Sadio Mané uzatmasini boshi bilan darvozaga yo‘lladi va Ørjan Nylandni mag‘lub etdi. 2:1. Uchrashuv yana ochildi.

Lekin Norvegiya bugun eski Norvegiya emas edi.

Haalandning to‘rtinchi goli, Norvegiyaning yettinchisi

Khalidou Koulibaly jarima maydoni oldida to‘pni og‘ir qabul qildi va uni boy berdi. Patrick Berg to‘pni yulqib oldi, markaziy himoyachini aylanib o‘tdi va yonidagi Haalandga to‘g‘ri, sodda, lekin mukammal pas berdi.

Haaland o‘ng oyog‘ining usti bilan nozik vole zarba berdi, to‘p to‘singa tegib ichkariga tushdi. 3:1. Uchrashuvdagi ikkinchi, turnirdagi to‘rtinchi goli. Norvegiya uchun esa mundialdagi yettinchi gol – avvalgi uchta final bosqichidagi jami gollariga teng.

Hamma Haaland tomon yugurdi, lekin tasvirli sahna boshqa joyda edi: Ødegaard to‘pni darvozadan olib chiqib, osmonga tepib yubordi. U o‘yinda qiynaldi, ko‘p xato qildi, lekin oxir-oqibat uning qat’iyati o‘zini oqladi. Norvegiya guruhda birinchi o‘ringa chiqdi, 1/32 final yo‘llanmasini qo‘lga kiritdi, sardor esa nihoyat nafas oldi.

Sarrning kechki zarbasi va Fransiyaga qarshi hisob-kitob

Uchrashuv tugashiga yaqin, qo‘shimcha daqiqalarda I. Sarr yana sahnaga chiqdi. Jarima maydoni ichida nozik zarba – 3:2. Senegal mag‘lubiyatdan qutula olmadi, lekin bu gol turnir taqvimida hali o‘z so‘zini aytishi mumkin.

Chunki shu zarbagacha Norvegiyaga guruh g‘olibi bo‘lish uchun France bilan durang kifoya edi. Endi esa bitta yo‘l qoldi – Fransiyani yutish kerak.

Bu qo‘rqinchli vazifa emas. Ayniqsa, Norvegiyaning bugungi shiori quloqda jaranglab turganda: “Siz ikkita urasizmi? Biz uchta uramiz.”

Bu jamoa uchun esa savol shunday: ular bu yovvoyi, hujumkor uslubni mundial oxirigacha olib bora oladimi?