Transfer Deadline Day: Kim Ulguradi?
Yozgi transfer bozori yana rekordlarni titratmoqda. Pul oqimi to‘xtamayapti, oxirgi kun esa hali oldinda. Transfer Deadline Day hali eng yuqori chiziqni yangilashi mumkin.
Bu shunchaki sana emas. Bu – klublar taqvimi bo‘ylab qizil bilan chizilgan kecha. Fikrlar chalg‘ishi, bir soniyalik kechikish, noto‘g‘ri yuborilgan hujjat – va butun reja qulaydi.
Yakuniy chiziq: kim qachongacha ulgurishi kerak?
Angliya futbolining yuragi bo‘lgan Premier League va EFL jamoalari uchun chiziq aniq chizilgan: seshanba, 1-sentabr, soat 23:00 (BST). Shu daqiqadan keyin yangi kelishuvlar yopiladi, ro‘yxatlar muzlaydi, murabbiylar qo‘lidagi karta shularcha qoladi.
Yevropaning boshqa burchaklarida esa ritm biroz boshqacha:
- Ligue 1: seshanba, 1-sentabr – 18:59
- Serie A: seshanba, 1-sentabr – 19:00
- Bundesliga: seshanba, 1-avgust – 19:00
- La Liga: seshanba, 1-sentabr – 22:59
- Scottish Premiership: payshanba, 3-sentabr – 17:00
- Women’s Super League: payshanba, 3-sentabr – 23:00
- Saudi Pro League: yakshanba, 6-sentabr – vaqt hali aniq emas
Hammasi BST bo‘yicha hisoblanadi. Bir ligadagi daqiqa boshqa ligadagi millionlab funtlik kelishuvni hal qilib qo‘yishi mumkin.
16 haftalik chegaralar va Fifa chizgan doira
Fifa qoidasi keskin: bir kalendar yilida transfer oynasi 16 haftadan oshmasligi kerak. Shuning uchun yozgi deraza aniq o‘lchangan, yopilish muddatlari qattiq.
Klublar bu vaqt ichida savdolashadi, muzokara qiladi, qayta o‘ylaydi. Lekin oxirgi haftaga kelib, hammasi bitta savolga tiqiladi: ulguramizmi?
“Deal sheet” – so‘nggi ikki soatning najot halqasi
Premier League klublari uchun so‘nggi ikki soat alohida tartibda o‘tadi. Soat 21:00 (BST) dan boshlab “deal sheet” topshirish ochiladi. Bu hujjat – oxirgi imkoniyat.
Mazmuni oddiy: klub kelishuvga erishganini rasman tasdiqlaydi, lekin qolgan hujjatlarni joyiga qo‘yish uchun yana ozroq vaqt so‘raydi. Yil sayin ko‘rinadigan manzara: ofislar yonib turgan chiroqlar, advokatlar, agentlar, sport direktorlarining telefonlari qizib ketgan.
Bitta shart bor: barcha kerakli hujjatlar 23:00 dan oldin ligaga yetib borishi kerak. Agar soat chalinib bo‘lsa, serverga so‘nggi fayl yuklanmagan bo‘lsa, transfer bekor. Qanchalik katta ism bo‘lishidan qat’i nazar.
Shu sababli ko‘plab klublar oxirgi daqiqada ham “deal sheet” yuborib, o‘zlariga nafas olish uchun ozgina vaqt ochib olishadi.
Erkin agentlar: deraza yopiladi, bozor esa yo‘q
Transfer oynasi yopilgach ham bozor butunlay muzlamaydi. Erkin agentlar – shartnomasi yo‘q futbolchilar – istalgan paytda imzo chekishi mumkin.
Biroq ular darhol maydonga tushib ketolmaydi. Klubning 25 kishilik ro‘yxatida bo‘sh joy bo‘lsa – boshqa gap. Aks holda, navbatdagi ro‘yxatga olish davrigacha kutishga to‘g‘ri keladi.
Rasmiy ichki muddatlar e’lon qilinmaydi, lekin odatda deraza yopilganidan keyin taxminan bir hafta ichida yakuniy ro‘yxatlar tasdiqlanadi.
25 kishilik ro‘yxat: raqamlar o‘yini
Premier League qoidasi sodda, lekin qattiq: har bir klub maksimal 25 nafar katta yoshli futbolchini ro‘yxatdan o‘tkazishi mumkin. Bu ro‘yxat oynaning yopilishidan keyin ommaga e’lon qilinadi.
Bu 25 nafar ichida:
- 17 nafardan ko‘pi “homegrown” bo‘lmagan bo‘lishi mumkin emas.
- 21 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar esa umuman bu limitga kirmaydi.
Demak, yoshlar uchun eshik ochiq: istagancha 21 yoshdan kichik o‘yinchini ro‘yxatdan o‘tkazish mumkin. Lekin tajribali futbolchilar soni aniq cheklangan. Noto‘g‘ri rejalashtirilgan tarkib – va natijada shunday holat: shartnomasi bor, lekin ligada o‘ynay olmaydi.
Bir paytlar Chelsea ortiqcha shishib ketgan tarkibi uchun keskin tanqid qilingan, “bomb squad” deb atalgan alohida guruh paydo bo‘lgandi. Mashg‘ulot qiladi, lekin rejalarda yo‘q, maydonda yo‘q. Fifa bunday amaliyotni endi rasman taqiqladi. Endi klublar har bir o‘yinchini hisoblab, har bir ro‘yxatni puxta o‘ylashi shart.
Deadline Dayni qanday “jonli” his qilish mumkin?
Bu kun faqat klublar va agentlar uchun emas. Tomoshabinlar ham bu drama ichida yashaydi.
BBC Sport sayti va ilovasida Premier League va EFL bo‘yicha daqiqama-daqiqa bitimlar, yangiliklar, tasdiqlangan va rad etilgan transferlar yoritiladi. 5 Live va mahalliy radiostansiyalar esa BBC Sounds orqali kun bo‘yi efirda bo‘ladi, ayrimlari hatto jonli video oqim ham beradi.
Oxirgi soatlarda esa bitta savol havoda osilib turadi: kim oxirgi zarbani berib, bozorni larzaga keltiradi?
