Folarin Balogun ishi va FIFA atrofidagi siyosiy bosim
Folarin Balogun atrofida yuzaga kelgan mojaro allaqachon maydon chegarasidan chiqib ketdi. Endi bu nafaqat qizil kartochka va bekor qilingan diskvalifikatsiya haqida, balki butun futbol boshqaruvi tizimining obro‘si haqida gap ketmoqda.
Qizil kartochka, bekor qilingan diskvalifikatsiya va bitta telefon qo‘ng‘irog‘i
1-iyul kuni AQSh terma jamoasining asosiy hujumchisi Folarin Balogun Bosniya va Gersegovina ustidan qozonilgan g‘alaba chog‘ida qizil kartochka oldi. Oddiy tartib bo‘yicha, bu keyingi o‘yinni o‘tkazib yuborish degani edi. Turnir reglamenti ham shuni talab qiladi.
Lekin bu safar boshqacha bo‘ldi.
AQShning Belgiya bilan o‘yini arafasida FIFA Balogunning diskvalifikatsiyasini bekor qildi. Rasmiy bayonotda bu qaror tashkilotning intizomiy qo‘mitasi tomonidan qabul qilingani aytildi. Shunday bo‘lsa-da, fonida bitta juda muhim detal turibdi: AQSh prezidenti Donald Trump bir necha yillardan beri yaqin aloqada bo‘lgan FIFA prezidenti Gianni Infantino bilan bevosita telefon orqali gaplashgan.
Bu o‘zgarish zamonaviy jahon chempionatlari tarixida ilk marta qizil kartochka turnir davomida o‘yinni o‘tkazib yuborishga olib kelmagan holat sifatida qayd etildi. Aynan shu “birinchi marta” iborasi Yevropadagi siyosatchilarni oyoqqa turg‘izdi.
Yevroparlament bosimi: “Adolatning buzilishi”
Yevropa parlamentining bir guruh a’zolari Infantino ustidan rasmiy tekshiruv o‘tkazishni talab qilmoqda. Barry Andrews, Lara Wolters va Niels Fuglsang tashabbusi bilan boshlangan bu kampaniya tezda kengayib, hozirga kelib yana 35 deputatni o‘ziga qo‘shib oldi.
Ularning qo‘shma bayonotida so‘zlar yengil tanlanmagan:
FIFAning turnir o‘rtasida qizil kartochka bo‘yicha qoidani “o‘zgartirgani” “sharmandalik” va “adolatning buzilishi” sifatida ta’riflangan. Ular Yevropa Ittifoqidagi futbol assotsiatsiyalarini FIFAdan rasmiy ko‘rib chiqish, qaror qabul qilish jarayonini va ehtimoliy siyosiy aralashuvni tekshirishni talab qilishga chaqirdi.
Ularning asosiy g‘oyasi aniq: sportning go‘zalligi xolis va shaffof qoidalarga tayanadi. Agar siyosiy bosim kim o‘ynashi, kim chetlatilishi haqida qaror beradigan darajaga yetsa, bu adolat tuyg‘usini yo‘qqa chiqaradi.
UEFA ham jim qolmadi. Yevropa futbolining bosh organi bu qarorni “misli ko‘rilmagan, tushunib bo‘lmaydigan va oqlab bo‘lmaydigan” deb atadi. Bu iboralar nafaqat sport maydonidagi, balki tashkilotlar o‘rtasidagi keskinlikni ham ochib berdi.
Trumpning roli: “Qo‘rqinchli qizil kartochka”
Donald Trump bu jarayondagi ishtirokini yashirmadi. U Balogun olgan qizil kartochkani “qo‘rqinchli” deb atab, FIFAdan ishni qayta ko‘rib chiqishni so‘raganini tan oldi. Biroq u o‘zini himoya qilib, natijani talab qilmaganini, Infantino nima qilishni ayta olmasligini ta’kidladi.
Trumpning fikricha, diskvalifikatsiya saqlanib qolganida, bu “katta dog‘” bo‘lardi. U AQSh va Belgiya o‘zining eng kuchli tarkiblari bilan maydonga tushishi kerakligini urg‘uladi.
Natija esa paradoksal bo‘ldi: Balogun o‘ynadi, lekin AQSh baribir Belgiya qarshisida 1:4 hisobida mag‘lub bo‘ldi va jahon chempionatidan chiqib ketdi. Qizil kartochka bekor qilindi, ammo bahslar to‘xtamadi.
Infantino himoyada
Gianni Infantino bosim ostida qolganini yaxshi his qilayotgani shubhasiz. U Trump bilan bo‘lgan qo‘ng‘iroqni tan oldi, ammo o‘zini himoya qilish uchun bitta chiziqni qat’iy chizdi: masala FIFAning mustaqil sud organlari tomonidan ko‘rib chiqilganini, ularning ishiga aralashmaganini aytdi.
“FIFA tizimi shunday ishlaydi va men bu tamoyilni har doim himoya qilaman”, – deya ta’kidladi u.
Ammo bu gaplar Yevropadagi tanqidlarni to‘xtatmadi. Chunki bu birinchi marta Infantino va Trump nomlari yonma-yon tilga olinayotgani emas. O‘tgan yili Infantino AQSh prezidentiga maxsus ta’sis etilgan “FIFA Peace Prize” mukofotini topshirgan edi. Endi esa ularning yaqin aloqalari sport va siyosat o‘rtasidagi chegaralar qayerda tugashi kerakligi haqidagi bahslarni yana avj oldirdi.
Futbol va siyosat: chegaralar qayerda?
Balogun ishi hozircha bitta o‘yinning, bitta qizil kartochkaning doirasidan chiqib ketdi. Gap endi shunchaki hakam qarorini bekor qilish haqida emas. Savol ancha keskinroq: siyosiy yetakchining telefon qo‘ng‘irog‘i jahon futbolidagi eng muhim turnir qoidalariga ta’sir o‘tkazishi mumkinmi?
Yevropa parlamenti deputatlari bu savolga “yo‘q” deb javob bermoqchi va aynan shu pozitsiyasini FIFAga rasman his qildirishni istayapti. UEFAning keskin bayonoti ham shu yo‘nalishda.
Infantino esa hozircha o‘z pozitsiyasini o‘zgartirayotgani yo‘q. U FIFA sud organlarining mustaqilligini urg‘ulaydi, Trump bilan yaqin aloqalarini esa yashirmaydi.
Balogun allaqachon turnirdan chiqib ketgan jamoa hujumchisi sifatida o‘z yo‘lini davom ettiradi. Ammo uning atrofida yuzaga kelgan bu mojaro boshqa savolni ochiq qoldiradi: keyingi safar siyosat va futbol chizig‘i yana kesishganda, qaysi tomoni ustun keladi?
