Osiyo futboli mundialdan keyin: isteʼfolar va savollar
Osiyo futboli hali ham Jahon chempionatining sovuqqon haqiqatini hazm qila olmayapti. Kengaytirilgan, 48 jamoali mundialda katta sahnada o‘zini ko‘rsatish uchun imkon yetarlicha bo‘ldi. Natija esa? Uch g‘alaba, to‘qqiz jamoa, umumiy tushkun kayfiyat.
Seuldagi zarba: ikki haftada ikki isteʼfo
Dushanba kuni Koreya Futbol Assotsiatsiyasi rahbariyatida yer silkinishi yuz berdi. 2013 yildan beri prezidentlik qilib kelgan Chung Mong-gyu lavozimini tark etdi. Bu qaror Janubiy Koreyaning guruh bosqichidayoq turnirni tark etishi, yakunda Janubiy Afrika ustidan 0:1 hisobidagi mag‘lubiyat bilan yakunlangan mundial ortidan kutilgan edi.
Mamlakat prezidenti tomonidan bildirilgan keskin tanqidlar, bir hafta avval esa terma jamoa bosh murabbiyi Hong Myung-bo isteʼfosi — Chung uchun orqaga yo‘l qolmagani aniq bo‘lib ulgurgan edi.
“Baʼzi paytlar kutilgan umidlarni oqladim, baʼzi paytlar esa sizni chuqur ranjitdim, — dedi Chung xayrlashar ekan. — Barcha muvaffaqiyatlarimiz futbolchilar va muxlislarimiz sharofati bilan, barcha xatolar uchun esa masʼuliyat meniki. Ishonamanki, Koreya futboli yana sinovlardan o‘tib, avvalgidek yuqori cho‘qqilarga qaytadi.”
Mundial yakunida mamlakat ramziga aylangan Son Heung-min ham sukut saqlamadi. U ijtimoiy tarmoqlarda uzun post qoldirib, jamoaning o‘yinidan “tasvirlab bo‘lmas darajada og‘riq” his qilganini, xalq ishonchini qayta qozonish uchun kurashishga tayyorligini yozdi.
Saudiya ham larzaga keldi
Janubiy Koreyadan keyin navbat Saudiya Arabistoniga yetib keldi. Yana bir yirik futbol uyushmasi rahbari kursisini bo‘shatdi. Saudi Arabia Football Federation prezidenti Yasser Al-Misehal ham jamoa yettinchi bor qatnashgan mundialda yana ilk bosqichdayoq to‘xtab qolgach, isteʼfoga chiqdi.
“Jahon chempionatida keyingi bosqichga chiqa olmaganimiz — hammamiz kutgan natijadan ancha yiroq, — deb yozdi u ijtimoiy tarmoqdagi murojaatida. — Buning uchun to‘liq masʼuliyatni o‘z zimmamga olaman, jamoamizni yaxshiroq holatda ko‘rishni istaganlarning barchasidan uzr so‘rayman.”
Bu ikki isteʼfo Osiyodagi umumiy kayfiyatni aniq ifodalaydi: kontinental darajada emas, aynan global sahnada o‘lchanadigan futbol tizimlari keskin savol ostida.
Uch g‘alaba, to‘qqiz jamoa: raqamlar yolg‘on gapirmaydi
Asian Football Confederation vakillari bu safar kengaytirilgan mundialda 29 ta o‘yin o‘tkazdi. Natija — atigi uch g‘alaba. To‘qqiz jamoaning faqat ikkitasi — Australia va Japan — guruhdan chiqdi. Iran esa mag‘lubiyatsiz o‘yin o‘tkazdi, lekin uchta durang baribir pley-off yo‘lini yopib qo‘ydi.
Australia va Japan ham uzoqqa bora olmadi. Ikkalasi ham 1/32 finaldayoq turnirni tark etdi. AFC umidi sifatida oxirigacha kurashgan Socceroos penaltilar seriyasida Egyptga imkoniyatni boy berdi. Biroq bosh murabbiy Tony Popovic kelajagi borasida xavotir olmadi — u jamoaning Turkiyaga qarshi ilk o‘yinidan oldin, g‘alaba arafasida shartnomasini uzaytirib bo‘lgandi.
Japan esa Osiyo vakillari orasida eng yorqin taassurot qoldirdi. Tunisia ustidan 4:0 hisobidagi yirik g‘alaba, Netherlands va Sweden bilan duranglar — bularning bari guruhda ikkinchi o‘rin va pley-off yo‘llanmasini taʼminladi. Eng alamli lahza esa keyin keldi: Brazil bilan uchrashuvda “Samuray Blue” tanaffusga 1:0 hisobida ustunlik bilan chiqdi, biroq besh karra chempion 96-daqiqada urilgan gol bilan barchasini ag‘darib tashladi.
“Uchta guruh o‘yini va Brazilga qarshi og‘ir bahs davomida biz qurayotgan tizim jahon sahnasida raqobat qila olishini his qildim, — dedi bosh murabbiy Hajime Moriyasu. — Agar shu o‘sishni izchil davom ettirsak, bir kun kelib dunyodagi eng kuchli jamoaga aylanishimiz mumkin bo‘ladi.”
AFC rahbari ogohlantiradi: “Hali ancha yo‘l bor”
Asian Football Confederation prezidenti Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa ham bu mundialni shunchaki “ikki jamoamiz pley-offga chiqdi” deya nishonlash kayfiyatida emas.
“Pley-offga chiqqan ikki jamoamizni tabriklar ekanmiz, umumiy manzaraga ham xolis ko‘z bilan qarashimiz kerak, — dedi u turnir yakuniy bosqichlari haqida fikr bildirar ekan. — Jamoalarimiz oldinga qadam tashlamoqda, kurash ruhi yuqori, lekin eng yuqori qatlam bilan farq hamon juda kichik bo‘shliq emas, jiddiy to‘siq. Uni yengish uchun yana ko‘p mehnat qilishimiz shart.”
2002 yilda Janubiy Koreyaning yarim finalgacha bo‘lgan yurishi Osiyo futboli uchun hanuz mezon bo‘lib turibdi. Japan to‘rt marta pley-off bosqichida to‘xtagan, Australia esa Jahon chempionati pley-off o‘yinlarida uchta urinish — uchta mag‘lubiyat.
Yangi ishtirokchilar, og‘riqli saboqlar
Mundialga ilk bor kelgan Jordan ham quruq qo‘l bilan qaytdi — uch o‘yin, uch mag‘lubiyat. Yakshanba kuni federatsiya bosh murabbiy Jamal Sellami bilan yo‘llarini ajratdi. Sellami 2024 yilda ishga kelgan, 2025 yil iyunida esa Jordanni tarixda ilk bor Jahon chempionatiga olib chiqqandi. Qisqa, lekin yorqin bo‘lim yakunlandi.
Qatar va Iraq terma jamoalari murabbiylari kelajagi borasida esa hanuz savollar ko‘p. Har ikkisi ham guruhda so‘nggi o‘rinni egalladi, rasmiy qarorlar esa hali eʼlon qilinmagan.
Uzbekistan uchun ham bu mundial ilk tajriba bo‘ldi — va og‘ir sinov. Dastlabki ishtirok, birorta ochko yo‘q. Shunga qaramay, bosh murabbiy Fabio Cannavaro bilan yo‘lni davom ettirish rejalashtirilmoqda.
Uzbekistanning mundialdagi so‘nggi raqibi Africa vakili Congo bo‘ldi — bu jamoa guruh bosqichidan chiqqan to‘qqizta Afrika terma jamoasidan biri. Aynan shu o‘yinda Cannavaro shogirdlari mag‘lubiyatga uchradi.
“Barcha futbolchilarim bu darajada o‘ynash naqadar qiyinligini to‘liq anglab yetdi, — dedi 2006 yilgi Jahon chempioni Italy terma jamoasi sobiq sardori Cannavaro. — Qimmatli tajriba to‘pladik — nafaqat futbolchilar, balki men, murabbiylar shtabi va federatsiya ham. Umid qilamanki, bu tajriba bizga kelajak uchun yanada katta motivatsiya beradi.”
Osiyo qayerga qarab ketmoqda?
Raqamlar shafqatsiz: 29 o‘yin, atigi uch g‘alaba, ikki jamoa pley-offga chiqdi, birortasi 1/8 finalga yetib bormadi. Boshqa tomondan, Japanning Brazilyaga qarshi jasoratli o‘yini, Iranning mag‘lubiyatsiz guruh bosqichi, Australia va Uzbekistan kabi jamoalarning strukturali rivojlanishi — bular umid uchqunini saqlab turibdi.
Lekin savol ochiq: bu uchqunlar keyingi siklda yirik alangaga aylanadimi yoki Osiyo futboli yana bir mundialni “qimmatli tajriba” haqidagi tanish jumlalar bilan yakunlashga majbur bo‘ladimi?
