Shveytsariya va Kolumbiya: Jang Vancouverda

BC Place stadionida jahon chempionatining nimchorak finali yakunlanadi. Turnirda o‘zini “yashirin favorit” sifatida ko‘rsatgan Kolumbiya va tarixiy sakrashga tayyor Shveytsariya to‘qnash keladi. G‘olib – to‘rtta qadamdan birini bosib o‘tgan holda, final sari yo‘lni davom ettiradi.

Bu faqat navbatdagi o‘yin emas. Bu – ikkala jamoa uchun ham avlodlar orzusi.

Shveytsariya: 1954 xotirasi va Manzambiga tayanayotgan millat

Shveytsariya bu turnirga sokin kirib kelgandi, ammo guruh bosqichidan keyin ularni “sokin” deb atash qiyin. Kanada va Bosniya va Gersegovinani mag‘lub etishdi, Qatarga qarshi durang olishdi va B guruhi tepasiga chiqishdi. Keyin esa eng muhim to‘siq – 1938 yildan beri kutib kelinayotgan pley-off g‘alabasi. Jazoir ustidan 2:0 hisobidagi ishonchli zafar bu ruhiy to‘siqni sindirdi.

Endi esa savol boshqacha: ular 1954 yildan beri ilk bor chorak finalga chiqishga tayyormi?

Javob ko‘p jihatdan bitta ismga bog‘liq: Johan Manzambi.

20 yoshli yarim himoyachi bu jahon chempionatining eng yorqin kashfiyotlaridan biriga aylandi. Uchta gol, ikkita golli uzatma – raqamlarning o‘zi hamma narsani aytib turibdi. Lekin Manzambi faqat statistika emas. U o‘yin ritmini o‘zgartiradigan, pressingdan qo‘rqmaydigan, raqib chizig‘ini yorib kiradigan futbolchi.

Dastlabki uchrashuvda u zaxirada o‘tirgan, hozir esa murabbiy Murat Yakin uni “juda qimmatli va muhim futbolchi” deb atamoqda. Yakin tasvirlagan “hamma ishni qila oladigan” o‘yinchi aynan shu: hujumni boshlaydi, tezlik qo‘shadi, yakunlaydi.

Manzambi, Breel Embolo, Dan Ndoye va Ruben Vargasdan iborat to‘rtlik Shveytsariyaning to‘qqiz golining sakkiztasiga mualliflik qilgan. Ular yana bir bor “klik” qilsa, Shveytsariya 1934, 1938 va 1954 yillar qatoriga 2026 yilni ham qo‘shishi mumkin.

Ammo bu orzuga yo‘l silliq emas.

Kolumbiya: temir mudofaa, aqlli o‘yin va 2014 yili eslatmasi

Kolumbiya bu mundialda o‘zini ehtiyot bo‘lish kerak bo‘lgan raqib sifatida tanitdi. K guruhi g‘olibi bo‘lishdi: O‘zbekiston va DR Kongoni mag‘lub etishdi, Portugaliya bilan durang qayd etishdi. So‘ngra 1/32 finalda Gana ustidan 1:0 – minimal hisob, maksimal intizom.

Besh o‘yinda atigi bitta gol o‘tkazib yuborilgan. U ham bo‘lsa, ilk turda O‘zbekistonga qarshi.

Murabbiy Nestor Lorenzo jamoasini bir so‘z bilan ta’rifladi: “ko‘p qirrali”. U maydondagi vaziyatni tez o‘qiy oladigan, o‘yinni soddalik bilan tushunadigan futbolchilarga tayanganini ochiq aytadi. Bu Kolumbiyaning o‘yinida seziladi – ular shoshilmaydi, lekin sekin ham emas; zarur paytda pressing, kerak bo‘lsa, past blok.

Daniel Munoz ikki marta to‘p kiritgan, “Bayern Munich” vingeri Luis Diaz esa bir gol va bir golli uzatma bilan yetakchilikni bo‘lishib turibdi. Hujum chizig‘i to‘liq portlamagan bo‘lsa-da, Kolumbiya hozircha mudofaa hisobiga turnirda yuqoriga qarab harakat qilmoqda.

Ularning orzusi aniq: 2014 yildagi Braziliyadagi tarixiy chorak final natijasini takrorlash, balki undan ham yuqoriga chiqish.

Uchunchi marta BC Place: Shveytsariya uchun yashirin ustunlikmi?

Shveytsariya bir stadionda uchinchi marta o‘ynash arafasida. Maydon, yoritish, kiyinish xonasi, hatto mashg‘ulotga keladigan yo‘l – hammasi tanish. Bunday mayda detallar katta turnirlarda ko‘p narsani hal qiladi.

Lekin Kolumbiya bu qulaylikni yo‘qqa chiqaradigan jamoa bo‘lishi mumkin. Ularning o‘yini muvozanatli: oldinda ijodkorlik, orqada tartib. Shveytsariya uchun bu degani – kam bo‘shliq, kam imkoniyat. Xato qilishga joy yo‘q.

Opta hisob-kitoblari ham buni tasdiqlaydi: Kolumbiyaning asosiy vaqtda g‘alaba qozonish ehtimoli 41,9 foiz, Shveytsariyaniki – 28,2 foiz. Qolgan qismi – 29,9 foiz – qo‘shimcha bo‘lim ehtimoli.

Demak, bu yerda keskinlik so‘nggi daqiqalargacha tushmasligi mumkin.

Sog‘liq muammolari: Shveytsariya uchun xavotirli signal

Shveytsariya lagerida esa kayfiyat biroz xavotirli. Eng noqulay paytda tibbiy xabarlar paydo bo‘ldi: Manzambi, Ruben Vargas va Djibril Sow yakuniy mashg‘ulotni muddatidan oldin tark etishdi. Murabbiy Yakin buni yashirmadi: agar ular o‘ynay olmasa, bu jamoa uchun “katta yo‘qotish” bo‘ladi.

Bu uch futbolchi – Shveytsariya o‘yinining yuragi. Vargas qanotdan tezlik va keskinlik olib kiradi, Sow markazda muvozanatni ushlab turadi, Manzambi esa butun hujum mexanizmini harakatga keltiradi.

Bunga qo‘shimcha ravishda, Michel Aebischer va Jaquez allaqachon mushak jarohati tufayli safdan chiqqan. Shveytsariya uchun variantlar qisqarib boryapti.

Kolumbiya tomonida ham yo‘qotish bor – Cordoba chov jarohati sabab maydonga tusha olmaydi. Lekin umumiy tarkib chuqurligi ularni nisbatan xotirjam qiladi.

Lorenzo jamoasining “o‘yin tushunadigan” yulduzlari

Nestor Lorenzo o‘z futbolchilarini maqtashdan tiyilmadi. Ular haqida gapirganda texnika yoki jismoniy tayyorgarlikni emas, “o‘yinni tushunish”ni birinchi o‘ringa qo‘ydi. Bu bejiz emas.

Kolumbiya maydonda turli “fazalar”ni juda yaxshi his qiladi: qachon tezlatish, qachon to‘pni ushlab turish, qachon xavfni kamaytirish. Bu esa aynan Shveytsariya kabi tartibli jamoaga qarshi hal qiluvchi omil bo‘lishi mumkin.

Bu jamoa yulduzga tayanadigan Kolumbiya emas, balki bir-birini to‘ldiradigan, zarurat tug‘ilganda sxemani o‘zgartira oladigan Kolumbiya. Aynan shunday moslashuvchanlik katta turnirlarda uzoqqa olib boradi.

Tarix, raqamlar va psixologiya: ustunlik kim tomonda?

Bu ikki jamoa o‘zaro beshinchi bor to‘qnash keladi. Avvalgi to‘rttasining uchtasi – o‘rtoqlik uchrashuvlari. Eng so‘nggisi 2007 yil martida bo‘lib o‘tgan va Kolumbiya 3:1 hisobida g‘alaba qozongan.

Eng muhim raqam esa boshqacha: yagona rasmiy uchrashuv – 1994 yilgi jahon chempionati guruh bosqichi. O‘shanda ham Kolumbiya 2:0 hisobida ustun kelgan.

Tarix, albatta, maydonga chiqib o‘ynamaydi. Lekin futbolchilar buni biladi. Ayniqsa, Kolumbiya bu raqamlarni o‘z foydasiga psixologik qurolga aylantirishi mumkin.

Shu bilan birga, Kolumbiyaning bu yil Yevropa jamoalariga qarshi natijalari unchalik ham ilhomlantiruvchi emas: mart oyidagi o‘rtoqlik uchrashuvlarida Xorvatiya va Fransiyaga yutqazishdi, turnir davomida Portugaliya bilan durang qayd etishdi. Bu esa Shveytsariyaga ichki ishonch bag‘ishlashi mumkin.

Ehtimoliy tarkiblar va taktik kurash

Shveytsariya odatdagi 4-2-3-1 sxemasiga sodiq qolishi kutilmoqda:

• Kobel darvozada;
• orqa chiziqda Zakaria, Elvedi, Akanji, Rodriguez;
• tayanch zonasida Freuler va Xhaka;
• ularning oldida uchlik – Ndoye, Manzambi, Vargas;
• oldingi chiziqda esa Embolo.

Bu – pressingga tayyor, to‘pni tez aylantiradigan, qanotlar orqali raqibni “yoyadigan” tarkib.

Kolumbiya esa 4-3-3 bilan javob qaytarishi kutilmoqda:

• Vargas darvozada;
• himoyada Munoz, Sanchez, Lucumi, Mojica;
• markazda Puerta, Lerma, Arias;
• oldinda esa Rodriguez, Suarez va Diaz.

Bu yerda asosiy savol: Diaz va Munoz qanotlari Shveytsariya himoyasini qay darajada ortga sura oladi? Yoki Xhaka boshchiligidagi markaz Kolumbiyaning ritmini buzib, o‘yinni o‘z qo‘liga oladimi?

Chorak final sari: Argentina yoki Misr soyasi

Bu uchrashuvning fonida yana bir dramatik chiziq bor. G‘olib jamoa chorak finalda Argentina yoki Misr bilan Kansas Cityda to‘qnash keladi. Bu – har qanday holda ham yirik sahna, yirik raqib, yirik bosim.

Shveytsariya uchun bu – yarim asrdan ortiq vaqt davomida orzu qilingan bosqichga qaytish imkoniyati. Kolumbiya uchun esa 2014 yilgi oltin avlod izidan borish, balki ularni ortda qoldirish imkoni.

Savol endi bitta: Vancouver kechasi qaysi jamoa tarix sahifasini yangilaydi – Manzambi yetakchiligidagi Shveytsariyami yoki Lorenzo boshchiligidagi aqlli va sovuqqon Kolumbiyami?