Tehron bayram qilmoqda: AQSh 4:1 hisobida mag‘lubiyatning siyosiy ta'siri
AQShning hamkash mezbon sifatidagi yo‘li keskin tugadi. Belgiyaga 4:1 hisobida yutqazilgan uchrashuv nafaqat stadionni jimjit qoldirdi, balki Tehron ko‘chalarida shodiyonani boshlab berdi. Bu faqat sport natijasi emasdi – bu o‘yin atrofida allaqachon qaynab turgan siyosiy keskinlikka urilgan kuchli zarba bo‘ldi.
Tehrondan keskin bayonot
Guruh bosqichida ketma-ket uchta durang qayd etib, turnir bilan erta xayrlashgan Eron terma jamoasi o‘zini Shimoliy Amerikadagi safar davomida jiddiy kamsitilgan deb his qildi. Belgiyaning g‘alabasi e’lon qilingach, Eron Futbol federatsiyasi buni darhol siyosat ustidan futbolning g‘alabasi sifatida talqin qildi.
Federatsiya matbuot kotibi rasmiy bayonotida keskin ohangda shunday deya chiqdi: endi butun dunyo “siyosatning futbol oldidagi sharmandali mag‘lubiyati”ni nishonlayotgani ta’kidlandi. Bu gaplar bevosita AQSh hukumatiga, ayniqsa, AQSh Homeland Security kotibi Markwayne Mullin so‘zlariga javob sifatida yangragani ayon.
Mullinning “xursand raqsi” va Erondagi g‘azab
AQSh rasmiysi o‘z intervyusida Eron terma jamoasi haqida gapirar ekan, “ular ketganidan xursand” ekanini, vizalarini bekor qilish va “AQSh hududini tark etishlari”ga erishilganda hattoki qo‘shiq kuylab, “xursandchilik raqsi”ga tushganini aytgan. Uning ta’kidlashicha, turnir davomida AQSh tomoni eng ko‘p muomala qilgan jamoa aynan Eron bo‘lgan.
Bu so‘zlar ikki davlat o‘rtasidagi allaqachon tarang bo‘lgan munosabatlarni yana bir darajaga ko‘tardi. Tehrondan javob uzoq kuttirmadi.
Eron Futbol federatsiyasi bayonotida shunday deyiladi: eronliklar AQSh amaldorlarining “kamsitishlari va yolg‘onlariga” allaqachon ko‘nikkan, shuning uchun bu dushmanona fikrlar mamlakat ichida hech kimni ajablantirmagan. Federatsiya bu fikrlar AQSh amaldorlarining xalqaro huquq va global sport musobaqasini o‘tkazishga qodir mezbon davlatdan kutiladigan tamoyillarga sodiq emasligini yana bir bor ko‘rsatib qo‘yganini urg‘uladi.
Ularning fikricha, Mullinning Eronga qarshi shodiyona qilgani Eron jamoasidan ko‘ra uning o‘zi haqida ko‘proq ma’lumot beradi.
“Nomunosib munosabat” va lager ko‘chirish
Tehronning g‘azabi faqat so‘zlarga emas, aniq misollarga ham tayanadi. Federatsiya delegatsiya boshidan kechirgan “insoniylikka zid va mutlaqo noprofessional munosabat”ni alohida tilga oldi.
Eron terma jamoasi bazasini Arizona shtatidan Meksikoga ko‘chirishga majbur bo‘lgani, 11 nafar xodim, jumladan federatsiya prezidenti Mehdi Taj uchun viza berilmagani qayd etildi. Turnir mezbonlari uchun bu ayblovlar juda og‘ir, Eron esa aynan shu holatlarni AQShni mezbon sifatida tanqid qilish uchun asos sifatida ko‘rsatmoqda.
AQShning turnirdan chiqib ketishi shuning uchun ham Tehronda oddiy sport natijasi sifatida qabul qilinmadi. Bu, Eron nazarida, siyosiy sahnadagi kamsitishlarga berilgan javob, sahnada emas, maydonda olingan revansh bo‘ldi.
Balogun atrofidagi bahs va Trampning aralashuvi
Keskinlikni kuchaytirgan yana bir epizod – Seattle shahridagi uchrashuv oldidan Mauricio Pochettino start tarkibiga Folarin Balogun’ni kiritgani bo‘ldi. Avvalgi bosqichda to‘g‘ridan-to‘g‘ri qizil kartochka olgan hujumchi avtomatik ravishda bitta o‘yinga diskvalifikatsiya qilinishi kerak edi.
Shu yerda siyosat sahnaga yana qaytdi. Donald Trump FIFA’dan diskvalifikatsiyani qayta ko‘rib chiqishni so‘raganini tan oldi. Natijada FIFA avtomatik bir o‘yinga chetlatishni 12 oyga “muzlatib qo‘ydi”. Balogun maydonga tushdi, qaror esa butun dunyoda norozilik to‘lqinini keltirib chiqardi. Ko‘pchilik bu holatni favoritizm, katta siyosatning futbolga qo‘li yetganining navbatdagi dalili sifatida ko‘rdi.
Shu fon’da AQShning 4:1 hisobida mag‘lub bo‘lishi va turnir bilan xayrlashishi sportiy muvaffaqiyatsizlikdan ko‘ra kattaroq ma’noga ega bo‘lib ketdi.
Belgiyaliklarning “Trump raqsi” va ramziy yakun
Tehrondagi istehzo maydonda ham aks-sado berdi. Belgiyaning to‘rtinchi goli kiritilgach, futbolchilar mashhur “Trump raqsi”ni taqlid qilib, bayram qilishdi. Bu harakat stadionni larzaga keltirdi: kimdir kuldi, kimdir g‘azablandi, kimdir esa buning ortidagi ramzni darhol ilg‘adi.
Bir tomonda – siyosiy homiylikda ayblangan jamoa. Ikkinchi tomonda – o‘sha siyosiy soyaga qarshi ramziy ishora qilayotgan raqib. Uchinchida esa, Tehronda kechasi bilan yangragan shodiyona.
Bu turnir AQSh uchun shunchaki 4:1 bilan tugamadi. Savol endi boshqacha: keyingi safar bu mamlakat futbol maydonini siyosiy sahnadan ajrata oladimi yoki yana bir bor mag‘lubiyatni nafaqat tablodan, balki diplomatik maydondan ham o‘qishga majbur bo‘ladimi?
