2030 Jahon chempionati finali: Marokash va Ispaniya o‘rtasidagi raqobat
2030 yilgi Jahon chempionati hali start chizig‘iga yaqinlashgani yo‘q, lekin final qayerda o‘tkazilishi borasidagi bahs allaqachon siyosiy sahnaga ko‘chdi. Marokash bosh vaziri Aziz Axannush mamlakat futbol federatsiyasi rahbariga ochiqcha ogohlantirish berdi: finalni Casablancaga “va’da qilish”ni bas qiling.
Turnirni Marokash, Ispaniya va Portugaliya birgalikda qabul qiladi. Yubiley ramzi sifatida dastlabki uchta o‘yin Urugvay, Argentina va Paragvayda o‘tkaziladi. Ammo eng katta savol hanuz ochiq: kubok ko‘tariladigan kecha qayerda bo‘ladi?
Lekjaa va siyosiy sahnadagi “final”
Marokash futbol federatsiyasi (RMFF) prezidenti Fouzi Lekjaa yaqinda siyosiy partiya tadbirida sahnaga chiqib, Casablanca Jahon chempionati finalini qabul qilish “sharafiga ega bo‘ladi”, deya qat’iy ohangda e’lon qildi. Bu gap zalda olqish uyg‘otgan bo‘lishi mumkin, lekin hukumat rahbariga umuman yoqmadi.
Mitingsimon yig‘ilishda bosh vazir Axannush Lekjaaga yuzlanib, mikrofon orqali keskin to‘xtatdi:
“Yirik final o‘yinini Marokashda o‘tkazishni va’da qilma, hali bu masalani hamkorlarimiz – Ispaniya va Portugaliya bilan muhokama qilganimiz yo‘q”, – dedi u.
So‘ngra ohang yanada og‘irlashdi: “Hurmat bo‘lishi kerak, birodarlar. Saylovoldi va’dalari bilan oyoq ostimizdan gilamni tortishga urinmang. Bu ulkan masalalar. Final qayerda bo‘lishini hal qilish – eng katta siyosiy qarorlardan biri”.
Bir og‘iz so‘z bilan aytganda, bosh vazir sport maydonidagi orzularni siyosiy realitet devoriga urib to‘xtatdi.
Madridning ishonchi: “Final boshqa joyda bo‘lishi mumkin emas”
Bu orada Ispaniyada ham jimlik yo‘q. Ispaniya futbol federatsiyasi (RFEF) prezidenti Rafael Louzan allaqachon finalni o‘z hududlari uchun “deyarli fakt” sifatida ko‘rayotganini yashirmagan.
“Rasmiy qaror hali yo‘q, lekin men ishonamanki, final Ispaniyada bo‘ladi, chunki boshqacha bo‘lishi mumkin emas”, – degan u Cadena SER radiostansiyasiga.
U argumentni oddiy, lekin kuchli dalilga bog‘ladi: “Bilganingizdek, hozir biz jahon chempionimiz. Yirik musobaqalarni tashkil etish borasidagi imkoniyatlarimiz shubhasiz, shuning uchun haqiqat shuni ko‘rsatadiki, grand final Ispaniyadan boshqa hech qayerda bo‘lishi mumkin ham, bo‘lmasligi ham kerak”.
Ispaniya yozda ikkinchi bor jahon chempioniga aylandi va bu muvaffaqiyat Madridning siyosiy va sportiy pozitsiyasini yanada mustahkamlab turibdi. Ular o‘zlarini tabiiy mezbon deb bilmoqda.
FIFA sukut saqlamoqda, sahnada esa stadionlar kurashi
FIFA hozircha ehtiyotkor. Rasmiy bayonot qisqa: “Qaror o‘z vaqtida qabul qilinadi”. Ya’ni, hozircha hech kimga kafolat yo‘q.
Ammo sahnada aniq raqobat bor: stadionlar raqobati.
Marokash ulkan loyiha ustida ishlamoqda – 115 ming tomoshabinga mo‘ljallangan yangi stadion qurilishi rejalashtirilgan. Agar loyiha yakuniga yetsa, bu dunyodagi eng katta futbol arenasi bo‘ladi. Marokash uchun bu nafaqat sport inshooti, balki Afrika futbolining ramziy bayrog‘iga aylanishi mumkin.
Ispaniyada esa tayyor brendlar bor. Madriddagi qayta ta’mirlangan Santiago Bernabeu endi 83 ming muxlisni sig‘dira oladi. Barcelona shahridagi Spotify Camp Nou rekonstruksiyadan so‘ng 105 ming o‘rindiqli bo‘lishi ko‘zda tutilgan. Ya’ni, infratuzilma, tajriba, transport, turizm – bularning bari Ispaniya tomonida kuchli dalil sifatida turibdi.
Final joyi – siyosiy maydondagi “oltin chipta”
Jahon chempionati finalini qabul qilish – bu oddiy sport masalasi emas. Bu milliardlab ko‘riladigan efir, sayyohlar oqimi, infratuzilma investitsiyalari, diplomatik nufuz va ichki siyosiy kapital demak. Shuning uchun ham Axannushning g‘azabi tushunarli: bunday “oltin chipta”ni saylovoldi sahnasida oldindan tarqatish – hukumat uchun xavfli o‘yin.
2026 yilgi turnirda final mezboni – New Jersey – faqat 2024 yil fevralida, ya’ni musobaqaga ikki yil qolganda tasdiqlangandi. Demak, 2030 yil uchun ham vaqt bor, bosim esa ortib boraveradi.
Marokash o‘z orzusini stadion qurilishi va mintaqaviy ambitsiyalar bilan mustahkamlashga urinmoqda. Ispaniya esa amaldagi jahon chempioni sifatida, yirik turnirlarni tashkil qilishdagi ko‘p yillik tajribasiga tayanib, “final bizniki bo‘lishi kerak”, degan pozitsiyani qat’iy ushlab turibdi.
Endi so‘z FIFAda. Qaror qaysi tomonga og‘rilmasin, 2030 yilgi final nafaqat maydondagi o‘yin, balki siyosiy va sportiy kuchlar muvozanatini ko‘rsatib beradigan sahnaga aylanishi aniq. Savol bitta: kubokni ko‘taradigan tun – qaysi shahar osmonida yoritgichlarni yoqadi?
