Atlanta: Tarixiy Raqobat va Futbolning Qaytishi
Atlanta shahri bugun oddiy futbol o‘yiniga mezbonlik qilayotgani yo‘q. Bu — siyosat, tarix, faxr va alam qat-qat bo‘lib yopishib qolgan duel. Shahar buni juda yaxshi tushungan.
Atlanta Police Department uchrashuv “eng yuqori xavf” toifasiga kiritilganini ma’lum qilar ekan, butun shahar bo‘ylab xavfsizlik rejimi kuchaytirilganini e’lon qildi. Bayonotga ko‘ra, qo‘shimcha kuchlar allaqachon safarbar etilgan, stadion atrofi, ko‘ngilochar hududlar va gavjum joylarda patrullar soni oshirilgan. Maqsad bitta: bu tarixiy kechani xavfsiz va bayramona o‘tkazish.
Rasmiylar bu choralar jamoatchilikni himoya qilish, jinoyatlarning oldini olish va shaharga kelgan minglab muxlislar o‘zini xotirjam his qilishi uchun ko‘rilganini ta’kidlashdi. Tribunadagi kayfiyat esa bu o‘yinning oddiy kalendar uchrashuvi emasligini allaqachon ko‘rsatib bo‘ldi.
1982 yildan boshlangan chiziq
Argentina va Angliya o‘rtasidagi taranglikni faqat futbol bilan tushuntirib bo‘lmaydi. Chiziq 1982 yilga, Argentina tomonidan Falkland orollarining bosib olinishi va undan keyingi urushga borib taqaladi. 74 kun davom etgan mojaro 907 kishining hayotini olib ketdi: 649 nafar argentinalik harbiy, 255 nafar britaniyalik va uch nafar falklandlik halok bo‘ldi.
14 iyun kuni Argentina kuchlari taslim bo‘ldi, urush yakunlandi, g‘alaba Britaniya tomonida bo‘ldi. Ammo siyosiy va tarixiy izlar, ayniqsa xalq xotirasida, o‘chmadi. Yillar o‘tdi, lekin bu ziddiyat ko‘pincha futbol maydoniga ko‘chib o‘tdi.
“Qo‘l” va dahoning yugurishi
1986 yilgi Jahon chempionati. Diego Maradona. “Xudoning qo‘li”. Bu ibora hali ham Angliya muxlislarining qulog‘ida jaranglaydi. O‘sha bahsdagi birinchi gol — qo‘l bilan urilgan, ammo e’tirof etilgan zarba — inglizlar uchun hanuz alamli nuqta.
Ammo o‘sha kuni Maradona shu bilan kifoyalanmagan. U darvozaga yo‘l olgan ikkinchi golini butun turnir tarixidagi eng ulug‘ shaxsiy reydlardan biriga aylantirdi: maydonning yarmidan boshlab, raqiblarni birma-bir aldab o‘tib, darvozani ishg‘ol qilgan lahza futbol tarixiga o‘yib yozildi. Angliya uchun bu jarohat, Argentina uchun esa faxr manbai bo‘lib qoldi.
Shu bois bu ikki terma jamoadan iborat har qanday juftlik, hatto neytral maydonda bo‘lsa ham, hech qachon shunchaki “o‘rtoqlik uchrashuvi”dek qabul qilinmaydi.
“Malvinas” qo‘shiqlari va ogohlantiruvchi murabbiy
Turnir davomida Argentina futbolchilari “Malvinas” haqida qo‘shiqlar kuylayotgani kameralar tomonidan qayd etildi. Bu — argentinaliklar Falkland orollarini atashda ishlatadigan nom. Qo‘shiqlar tribunadagi kayfiyatni yanada qizdiradi, tarixiy fonni esa yanada keskinlashtiradi.
Shu paytda Argentina bosh murabbiyi Lionel Scaloni muxlislarga aniq signal yubordi: o‘yinni urush bilan aralashtirmang.
“Argentina xalqiga murojaatim shuki, bu — futbol o‘yini”, — dedi u matbuot anjumanida. “Biz zo‘r murabbiy boshqarayotgan kuchli jamoaga qarshi maydonga tushamiz, lekin bu faqat futbol, bundan ortiq emas.”
Murabbiyning ohangi shunchaki diplomatik ibora emas, balki keskin kayfiyatni pasaytirishga qaratilgan urinish edi. Chunki bu juftlikda tarix har doim yonma-yon yuradi.
Pickfordning sovuqqon chaqirig‘i
Angliya darvozaboni Jordan Pickford ham xuddi shu yo‘nalishda gapirdi. U startdan avval hissiyotlarni jilovlashga chaqirdi.
“Bu shunchaki futbol o‘yini, stadionga esa ikki juda ehtirosli muxlislar guruhi yuqori saviyadagi uchrashuvni tomosha qilish uchun keladi”, — dedi u.
Angliya lageri uchun bu faqat taktika va natija emas, balki tashqaridagi kayfiyatni ham boshqarish masalasi. Chunki tribunada bir uchqun yetarli — tarixiy fon darhol alangalanishi mumkin.
Messi ilk bor Angliyaga qarshi
Bu kechani alohida qilayotgan yana bir detal bor: Lionel Messi. U o‘zining buyuk karerasida ilk bor Angliya terma jamoasiga qarshi maydonga tushishi kutilmoqda. Bu ikki mamlakat 2005 yildan beri o‘zaro o‘ynamagan, o‘sha paytda Messi endigina katta sahnaga ko‘tarilayotgan iste’dod edi.
Endi esa manzara butunlay boshqacha. Bir tomonda — tajribasi, sovrinlari, obro‘si bilan futbol tarixini o‘zgartirgan yulduz. Ikkinchi tomonda — o‘zini yana bir bor eng yuqori sahnada isbotlamoqchi bo‘lgan Angliya.
Raqamlar va xotiralar
Tarixiy balans hozircha Angliya foydasiga. 14 o‘yindan 6 tasida Angliya g‘alaba qozongan, Argentina atigi 2 marta ustun kelgan, yana 5 uchrashuv durang bilan yakunlangan. So‘nggi bahs ham inglizlar foydasiga hal bo‘lgan: 3:2 hisobidagi g‘alaba Jenevada qo‘lga kiritilgan.
Jahon chempionatidagi oxirgi to‘qnashuv ham Angliya foydasiga yakunlangan — 2002 yilda inglizlar muhim g‘alabani qo‘lga kiritgan va o‘sha paytdan beri bu sahnada yo‘llar kesishmagan.
Endi esa tarix yana qaytmoqda. Bir tomonda — “Malvinas”ni kuylayotgan tribuna, boshqa tomonda — “Hand of God”ni unutmagan muxlislar. Maydon markazida esa Lionel Messi ilk bor Angliyaga qarshi saf tortadi.
Savol oddiy, ammo og‘ir: bu safar tarixni kim yozadi?
