FAI ichida bosim va o‘yinchilarni himoya qilish: John Martinning fikrlari
UEFA Nations League kuzgi oynasi Irlandiya futboli uchun odatiy xalqaro oynadan ancha kattaroq sinovga aylanib bo‘ldi. Gap maydondagi pressing yoki taktik sxemalarda emas. Bu safar bosim siyosiy, axloqiy va hissiy.
FAI Director of Football John Martin ochiq tan oldi: u ham bu uchrashuvlarning o‘tkazilishini xohlamaydi. Ammo u yana bir haqiqatni yashirmadi – o‘yinlarni boykot qilish Irlandiya futboli uchun juda qimmatga tushishi mumkin.
“Qarorni o‘yinchilar emas, biz qabul qildik”
Heimir Hallgrimsson boshchiligidagi Republic of Ireland terma jamoasi 27 sentyabr kuni Debrecen (Vengriya) shahrida Isroilga qarshi “safardagi” o‘yinini o‘tkazishi kerak. 4 oktyabrda esa “uy” uchrashuvi Backa Topola (Serbiya)da belgilangan.
Iyul oyida bo‘lib o‘tgan favqulodda umumiy yig‘ilishda FAI delegatlari bu ikki o‘yinni o‘tkazish qarorini 68 foizga 32 foiz nisbatda ma’qullashdi. Rasmiy chiziq aniq: assotsiatsiya UEFA talabini bajaradi.
Shu bilan birga, FAI o‘tgan oy muhim detallarni ham e’lon qildi. Irlandiya muxlislariga ikkala o‘yin uchun ham chiptalar sotilmaydi. Sentyabrdagi uchrashuvda faqat Isroil tarafdorlari bo‘ladi, Irlandiyaning “uy” o‘yini esa butunlay yopiq eshiklar ortida o‘tkaziladi.
Shunday fon ostida FAI ham, futbolchilar ham bo‘yinlariga tushgan boykot chaqiriqlari bosimini his qilmoqda. RTÉ Sport’ga bergan intervyusida John Martin mas’uliyatni o‘z zimmasiga oldi va o‘yinchilarni nishonga olishni adolatsiz deb atadi.
U shunday dedi, mazmunan: futbol doim yakunda o‘yinchilarga kelib taqaladi, lekin bu safar qaror ularga tegishli emas. Qaror – assotsiatsiya, boshqaruv kengashi va ijroiya rahbariyatniki. “Bu qarorni men va [FAI CEO] David Courell qabul qildik, o‘yinchilar emas”, deya urg‘u berdi u.
Martin fikricha, aynan shu yerda chiziq chizilishi kerak: o‘yinchilar himoya qilinishi, tanqid esa rahbariyatga qaratilishi lozim. “Biz o‘yinchilarni himoya qilishimiz, ularni asrashimiz kerak. Ular tanqid markazida qolmasligi kerak”, – deydi u.
“O‘yinlarni xohlamaymiz, lekin narxi juda baland bo‘lishi mumkin”
Martin pozitsiyasi murakkab, lekin aniq. U ham jamiyatdagi kuchli kayfiyatni, Isroil bilan o‘yinlarni o‘tkazmaslikni talab qilayotgan ovozlarni eshitmoqda. U ham bu uchrashuvlarning o‘tkazilishini xohlamasligini yashirmaydi.
Lekin u UEFA sanksiyalari xavfini ham ko‘rib turibdi. Uningcha, o‘yinlardan bosh tortish Irlandiya futboliga uzoq muddatli, og‘ir zarba bo‘lishi mumkin.
U assotsiatsiyaning rasmiy pozitsiyasini eslatdi: “Biz bu o‘yinlarni o‘ynashni istamaymiz, bu haqiqat. Men ham o‘ynashni xohlamayman. Lekin agar o‘ynamaslik Irlandiya futboliga zarba bersa, mana shu nuqtada men ayrim ovozlar bilan fikrda ajralaman”.
Martin o‘z nuqtasini qisqa jumlada jamladi: “Biz bu o‘yinlarni Irlandiya futboli uchun o‘ynaymiz”.
Bu jumla atrofidagi ziddiyat aniq: axloqiy pozitsiya va sport tizimini himoya qilish o‘rtasida keskin tanlov.
Har bir futbolchi uchun shaxsiy qaror
FAI rahbariyati umumiy yo‘lni belgilab qo‘ygan bo‘lsa-da, Martin futbolchilarga eshik yopilmaganini aytdi. Har bir o‘yinchi bu ikki uchrashuvda maydonga tushish-tushmaslik haqida mustaqil qaror qabul qiladi.
“Bu futbolchi uchun shaxsiy tanlov”, – deydi u. Hallgrimsson haqida alohida to‘xtalib, u “a’lo darajadagi murabbiy va inson” sifatida bu jarayonni boshqarishini aytadi.
Martin uchun markaziy tamoyil bitta: futbolchini unutmaslik. U o‘yinchilarni atrofidagi muhit, bosim va keskin bahslardan imkon qadar himoya qilish zarurligini qayta-qayta ta’kidlaydi. Biroq u ham bitta haqiqatni inkor eta olmaydi – yakunda baribir maydonga ular chiqadi, demak, barcha nigohlar ham ularga qadaladi.
U umid qiladi: jamoatchilik o‘yinchilarning assotsiatsiya qaroriga ergashayotganini, ularni qarorning markaziy muallifi sifatida emas, ijrochisi sifatida ko‘rishini.
Shamrock Rovers atrofidagi savollar va Martinning pozitsiyasi
Irlandiya futbolidagi bosim faqat Nations League bilan cheklanmayapti. The Sunday Times xabariga ko‘ra, FAI hozirda Shamrock Rovers futbolchilari Michael Noonan va Alex Noonan bilan bog‘liq ehtimoliy uchinchi tomon egaligi (third-party ownership) qoidalari buzilishi bo‘yicha tekshiruv olib bormoqda.
Aynan shu davrda John Martin Shamrock Rovers’ning CEO’i bo‘lgan. Bugun esa u FAI tizimida ishlaydi va shu tashkilot mazkur ishni ko‘rib chiqmoqda. Manfaatlar to‘qnashuvi haqidagi savollar tabiiy paydo bo‘ladi.
Martin bu borada chetga chiqish haqidagi har qanday taxminni rad etdi. Uning aytishicha, uni lavozimini vaqtincha tark etishga hech kim chaqirmagan. U, shu bilan birga, tekshiruv guruhiga kirmaydi va jarayonni boshqa mutasaddilar olib bormoqda. Tekshiruv natijasida FIFA qoidalari buzilgan-buzilmagani aniqlanadi.
Ishning ildizi yil boshida Michael Noonan onasi tomonidan English FA’ga agentlik kelishuvlari yuzasidan shikoyat yo‘llanishiga borib taqaladi. Shamrock Rovers shundan so‘ng FIFA bilan hamkorlikda ikki kelishuvni ko‘rib chiqayotganini ma’lum qildi va klubning o‘zi tekshiruv markazida emasligini ta’kidladi.
Hozir esa ish FAIga qaytarilgan, Irlandiya futbol uyushmasi faktlarni aniqlash uchun hujjatlar yig‘moqda. Martin avvalroq Tallaght Stadium davridagi faoliyatidan mamnunligini bildirgan va jarayon yakunlanishini kutayotganini aytgan edi.
Bugun ham u ohangini o‘zgartirmadi: “Shamrock Rovers davrimdan o‘ta mamnunman, juda ham xotirjamman”, – deydi u. Ammo mazmunli izoh berishdan tiyiladi: bu haqda gapirish vakolatini boshqalarga qoldiradi va o‘zi bu masala bo‘yicha xavotir sezmayotganini aytadi.
Lavozimdan vaqtincha chetlatish haqida so‘ralgan savolga javobi keskin bo‘ldi: “Mutlaqo yo‘q”. U o‘zini “nihoyatda bosiq, professional va klubga nisbatan hurmatli” tutayotganini, qonun va jarayonlarga hurmat bilan yondashishini ta’kidlaydi.
Martin fikricha, Irlandiya futboli uchun ochiq minbarlarda bir-birini keskin tanqid qilish emas, aksincha, o‘yin obro‘sini saqlash muhimroq. U o‘zini tabiatan ijobiy inson deb ta’riflaydi va Shamrock Rovers haqida faqat yaxshi gapirishini aytadi, lekin davom etayotgan tekshiruv borasida og‘iz ochmaydi.
Irlandiya futboli hozir ikki frontda sinovdan o‘tmoqda: bir tomonda UEFA bilan munosabatlar va Isroilga qarshi o‘yinlar atrofidagi bo‘hron, ikkinchi tomonda esa ichki tizim tozaligi va ishonch masalalari. Savol endi bitta: bu bosim ostida tizim mustahkamlanadimi yoki yana bir chiziq bo‘ylab yoriladimi?
