Fransiya va Angliya: yarim finaldan so‘nggi jang
Dunyo chempionati finali orqasidan quvib kelayotgan shovqin-suron hali bosilmagan, ammo Mayamidagi uchinchi o‘rin uchun bahs ikki yirik futbol davlatidan ruhiy kuch talab qiladi. Ikkalasi ham finalga bir qadam qolganida yiqildi. Endi esa o‘zlarini majburan tiklab, sovrin emas, obro‘ uchun maydonga chiqadi.
Fransiya – Ispaniyadan 0:2 hisobidagi zarba, ketma-ket uchinchi final orzusi chilparchin. Ertasi kuni Angliya – Argentinaga qarshi 1:2 va xuddi shunday yurakni ezadigan yakun. Kengaytirilgan, 48 jamoali turnir bo‘ylab bor kuchini sarflagan, tanasi ham, boshi ham charchagan futbolchilar uchun uchinchi o‘rin uchrashuvi tabiiy ravishda “ortiqcha topshiriq”dek tuyuladi.
Angliya bosh murabbiyi Thomas Tuchel buni yashirmadi: bu uchrashuvni hech kim xohlamaydi, hammasi finalni orzu qilgan, hammasi final uchun borini bergan. Ammo Mayamidagidek kechalar ko‘pincha aynan shunday “xohlamagan” o‘yinlardan tug‘iladi. Kimdir bu maydonga so‘nggi marta chiqadi. Kimdir esa tarix ortidan quvadi.
Deschamps uchun xayrlashuv sahnasi
Didier Deschamps uchun bu faqat uchinchi o‘rin o‘yini emas. Bu – 14 yillik davrning yakun sahnasi. U bu vaqt ichida Fransiyani 2018 yilgi jahon chempionligi sari yetakladi, to‘rt yil o‘tib yana finalga olib chiqdi, uch marta ketma-ket yarim finalga eltib, terma jamoani xalqaro futbolning eng barqaror kuchlaridan biriga aylantirdi.
Uning orzusi – murabbiy sifatida ikkinchi bor jahon chempionligini qo‘lga kiritish edi. Bu safar bo‘lmadi. Shunga qaramay, shanba kuni futbolchilarda bitta imkon qoladi: Fransiya futbolini so‘nggi o‘n yillikda butunlay boshqa darajaga olib chiqqan murabbiyga munosib xayrlashuv sovg‘asini berish.
Deschamps katta ehtimol bilan tarkibni yangilaydi, turnir davomida kamroq o‘ynaganlarga maydon eshigini ochadi. Bu, bir tomondan, kelajak uchun ko‘z tashlash bo‘lsa, ikkinchi tomondan, uning davri yakunida butun guruhni maydonga his qilinishiga urinish bo‘ladi.
Mbappe va oltin poyga
Bitta yulduz esa boshqacha motiv bilan uyg‘onadi. Kylian Mbappe uchun bu uchinchi o‘rin uchrashuvi shunchaki tasalli o‘yini emas, tarix bilan poyga.
U bu jahon chempionatida sakkizta gol urdi. Umumiy hisobda esa mundiallardagi gollari 20 taga yetdi. Oltin butsa uchun kurashda u hali ham ichkarida, rekordlar esa qo‘l uzatsa yetadigandek yaqin. Hozircha turnir jadvalida Argentina afsonasi Lionel Messi – sakkiz gol va to‘rtta golli uzatma bilan oldinda. Aynan shu uzatmalar gollar teng bo‘lganda hal qiluvchi mezon bo‘lib turibdi. Umumiy rekord ham Messiga tegishli – 21 gol.
Demak, Mbappe uchun uchinchi o‘rin o‘yini – bosimdan xoli, ammo tarixga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan sahna. Fransiyaning kampaniyasi kutilganidan erta tugadi, ammo uning shaxsiy yo‘li yana bir marrani zabt etish bilan yakunlanishi mumkin. U maydonga tushadimi? Agar tushsa, bu o‘yin birdaniga statistikadan ko‘ra kattaroq ma’noga ega bo‘ladi.
Angliya tomonida ham oltin poyga soyasi bor. Harry Kane va Jude Bellingham – har ikkalasida ham oltita gol. Ular uchun Oltin butsa – ehtimol, uzoqdagi, ammo baribir ko‘rinib turgan imkon. Buning uchun esa eng avvalo murabbiy ularga maydon va daqiqa berishi kerak bo‘ladi.
Angliya uchun og‘riqli tiklanish
Angliya yarim finalda finalga shunchalik yaqin ediki, bu yaqinlik hozir ham og‘riq keltiradi. Yakshanba kungi hal qiluvchi bahs eshigi oldida to‘xtab qolish – har qanday jamoa uchun og‘ir zarba. Endi Tuchel uchinchi o‘rin o‘yini boshqacha ko‘rishi mumkin: bu yerda kubok yo‘q, ammo jamoa chuqurligini sinash, zaxiradagi futbolchilarga haqiqiy mundial hisini berish imkoniyati bor.
Turnir davomida yon chiziqda qolib ketgan, mashg‘ulotlarda o‘zini ko‘rsatgan, ammo katta sahnaga chiqa olmagan futbolchilar uchun bu o‘yин – yakuniy imtihon. Murabbiy ko‘zida, jamoa ichida, kelajak rejalarida o‘z o‘rnini belgilab olish uchun so‘nggi imkon.
Bu bahsda bosim kamroq bo‘ladi, ammo befarqlik uchun joy yo‘q. Kimdir kelasi sikl uchun ishonch qozonadi, kimdir esa bu maydonda oxirgi bor terma jamoa libosini kiyadi.
Pul, obro‘ va so‘nggi taassurot
Uchinchi o‘rin egasi to‘rtinchi o‘ringa qaraganda 2 million dollarga ko‘proq mukofot puli oladi – 29 millionga nisbatan 27 million. Bu raqam futbolchilarni o‘zi bilan maydonga olib chiqa olmaydi, lekin federatsiyalar uchun farq aniq seziladi.
Asl savol boshqa: bu o‘yин kim uchun qanday ma’no kasb etadi? Deschamps uchun – xayrlashuv. Mbappe uchun – rekordlar sari navbatdagi sakrash. Tuchel va Angliya uchun – ichki raqobat, kelajak tarkibini chizish. Zaxiradagi futbolchilar uchun – nihoyat yorug‘likka chiqish.
Finalga yetolmagan ikki gigant endi o‘zlarini uchinchi o‘rin maydonida topadi. Shu uchrashuv, shu 90 daqiqa – ularning bu mundial haqidagi so‘nggi xotirasi bo‘lib qoladi. Savol shunda: kim bu xotirani yorqin qiladi, kim esa uni imkoniyatni qo‘ldan boy bergan kun sifatida eslab yuradi?
