Kevin Ellison: M6 yo‘lidagi zulmatdan FA Cup sahnasigacha
“Men maydonga chiqib to‘rtta marta to‘pga tegdim va Paul Scholes’ga fol qildim”, — deydi Kevin Ellison o‘zining yagona Premier League o‘yini haqida. 2001-yil, Old Trafford, Manchester United – Leicester City.
Shu bilan tugagan. 2:0 hisobidagi mag‘lubiyat, bitta qisqa epizod, va Ellison bir umrga “Premier League’da bir o‘yin o‘tkazgan futbolchi” bo‘lib qoldi.
Ammo bu hikoya emas. Bu faqat sarlavhasi.
Qurilish maydonchasidan Leicester’gacha
Ellisonning yo‘li odatdagi akademiya-yulduz, kontrakt, shon-shuhrat ssenariysi emas. U Anfield mahallasida, Liverpool stadionidan besh daqiqalik piyoda masofada ulg‘aydi. Bolaligida Liverpool schoolboys safida o‘ynadi, klubning centre of excellence dasturida Michael Owen va Steven Gerrard bilan yonma-yon mashq qildi.
Keyin xat keldi.
“Yetti yillik mehnatingiz uchun rahmat va kelajakda omad tilaymiz”, — degan mazmundagi sovuq jumla bilan Liverpool uni 15 yoshida qo‘yib yubordi. O‘sha paytda uning boshi ichida bitta fikr aylanardi: “Tamom, endi hech qachon professional bo‘lolmayman”.
Onasining javobi qisqa bo‘ldi: yengni shimar, mehnat qil, imkon yana keladi.
Kelishi uchun ancha vaqt ketdi.
Ellison yakshanba ligalarida o‘ynadi, keyin Southport’da (o‘shanda beshinchi pog‘ona) zaxiradan maydonga tushib ilk debyutini o‘tkazdi. Bir necha o‘yindan keyin qo‘liga tushgani — atigi 65 funt xarajat puli. Chorley, Conwy United, so‘ngra Altrincham. Kunduzi qurilish maydonchasida ishlash, mebel tashish — uch xonali yumshoq garniturlar, karavotlar, shkaflar. Kechqurun esa nisbatan bo‘shroq stadionlar, ammo o‘sha yerda u nihoyat ko‘zga tashlana boshladi: 54 liga o‘yinida 23 ta gol.
Shunda 2001-yilda telefon jiringladi. Leicester City, o‘sha paytda yaqinda League Cup yutgan klub, unga 50 ming funt evaziga shartnoma taklif qildi.
To‘liq professional hayotga eshik ochildi.
Old Trafforddagi to‘rt tegish va bir umrga yetadigan xotira
Leicester bilan kelishuv oddiy ko‘rinardi. Haftasiga 650 funtlik maosh, agenti ko‘proq so‘radi, ammo uni xonadan chiqarib yuborishdi. Ellisonni alohida o‘tirg‘izishdi: imzola yoki ket. Oxir-oqibat 50 funtga oshirishdi. Bu ham unga kifoya edi. Anfield ko‘chalarida ulg‘aygan bola uchun bitta narsa muhim edi — nihoyat to‘liq stavkali futbolchi bo‘lish.
Bir oy o‘tib, 22 yoshli yigit o‘zini Roy Keane, Ole Gunnar Solskjaer va Paul Scholes bilan bir maydonda topdi. 84-daqiqada Old Trafford gazoniga qadam qo‘ydi. To‘rt marta to‘pga tegdi. Scholes’ga fol qildi. O‘yin tugadi, 2:0.
Premier League uchun esa bu yakuniy chiziq bo‘lib qoldi.
M6 yo‘lida o‘ylangan dahshatli savol
Hamma narsa ertakday davom etmadi. Leicester bilan ikki yarim yillik shartnoma, keyin esa yana past ligalarga tushish, moliyaviy xavotirlar, oilaviy muammolar. Bir payt kelib, ruhiy tushkunlik uni butunlay bosib oldi.
Eng qora lahza — M6 trassasida mashina rulida yolg‘iz qolgan payti edi.
U o‘sha onni “kechagidek” eslaydi: “100 mil tezlikda markaziy to‘siqqa urilsam, atrofimdagilar hayoti yaxshiroq bo‘lib qolmaydimi?” degan fikr boshidan o‘tgan. Futbolchi, “orzu kasbi” egasi, lekin ichida bo‘shliq va og‘riq.
U o‘sha zulmatdan faqat bir yo‘l bilan chiqib ketdi — atrofidagilarga gapira boshladi, yordam so‘radi, maslahat oldi. Endi orqaga qarab, buni yashirmaydi: bu sinovlar unga hayotni boshqacha ko‘rishni o‘rgatgan.
Bugun u 47 yoshda. Va u sog‘lomroq, baxtliroq.
29 yil, 18 klub, 1 000 dan ortiq o‘yin
Ellison hanuz to‘p tepmoqda. Cheshiredagi Vauxhall Motors safida. Sakkizinchi pog‘ona, Northern Premier League Division One West. Shunga qaramay, u hanuz ichida alangani his qiladi.
Haftaning bir qismi — Liverpooldagi o‘rta maktabda safeguarding bo‘yicha ishlash. Qolganida — Vauxhall Motors uchun o‘ynash. Maktabdagi o‘quvchilar uni hazil bilan qarshi oladi: “Sir, siz Premier League’da faqat bir marta o‘ynagansiz-ku”. U esa ko‘zini qisib javob beradi: “Ha, lekin o‘sha paytdagi dunyoning eng kuchli jamoasiga qarshi — Manchester United”.
U o‘z faoliyati davomida ingliz futbol piramidasining barcha sakkiz yuqori pog‘onasida o‘ynagan kam sonli futbolchilardan biri. 29 yil ichida 18 xil klub libosini kiygan, 1 000 ga yaqin o‘yinda maydonga tushgan.
Eng yorqin nuqtalar? 2005-yilda Hull City bilan Championship’ga ko‘tarilish. 2010-yilda Rotherham United, 2021-yilda Newport County bilan Wembley’dagi pley-off finallari. To‘rtinchi pog‘onada 553 liga o‘yinida 124 ta gol, shundan 2011–2020-yillar oralig‘ida Morecambe safida 352 o‘yinda 81 ta gol.
15 yoshida “tamom” deb o‘ylagan bola uchun yomon emas.
Chester qulashlari, oilaviy yo‘qotishlar va ichki jang
Faqat yutuqlar emas, og‘ir zarbalar ham ko‘p bo‘ldi. 2009-yilda u Chester City tarkibida Football League’dan tushib ketgan jamoaning bir bo‘ligi bo‘ldi, klub moliyaviy inqirozga yuz tutdi.
Shu yillarda uning shaxsiy hayotida ham zarbalar ketma-ket keldi: yaqin insonlarining o‘limi, ikki farzandli ota sifatida oilaviy mas’uliyat, shartnomalar tugash arafasida doimiy xavotir. “Shartnomamda olti oy qolganda, keyingi kelishuv bo‘ladimi yo‘qmi, deb o‘ylashdan charchardim”, — deydi u.
U bir narsadan qo‘rqdi: odamlar uni “orzu kasbiga ega, hammasi joyida bo‘lishi kerak bo‘lgan” futbolchi sifatida ko‘rib, uning ruhiy og‘rig‘ini jiddiy qabul qilmaydi, deb o‘yladi. Shuning uchun uzoq yillar davomida sukut saqladi, ichida yonib yurganini yashirdi.
Endi esa u ochiq: u boshidan kechirganlarini uyat deb bilmaydi. Bu uning hikoyasining bir qismi.
“Uyalmang, gapiring”
Bugun Ellison boshqalarga bitta oddiy, ammo og‘ir qadamni tavsiya qiladi: sukutni buzish.
“Uyalmang. Hamma odamda muammo bo‘ladi”, — deydi u. “Iltimos, oilangiz, do‘stlaringiz bilan gaplashing. Oching, sizni tinglashga va yordam berishga tayyor odamlar bor”.
U o‘zining eng og‘ir pallalarida aynan shu qadam uni saqlab qolganini biladi.
FA Cup sahnasida 47 yoshli jangchi
Endi u yana bir tarixiy chiziqni kesib o‘tishga tayyor. Agar u shanba kuni Yorkshire klubi Thackley’ga qarshi FA Cup dastlabki bosqichida maydonga tushsa, musobaqa tarixidagi eng yoshi katta futbolchilardan biriga aylanadi.
Vauxhall Motors libosida 47 yoshli Ellison hanuz o‘yin oldidan biroz hayajon sezishini tan oladi. “Hali ham ichimda o‘sha olov bor”, — deydi u. “Hali ham o‘yinlar oldidan biroz asabiylashaman. Hali ham shu yerda bo‘lganim uchun minnatdorman”.
48 yoshga to‘lishiga olti oy qolgan bo‘lsa-da, u qachon to‘xtashini bilmaydi. Bitta narsani aniq biladi: yoshlar bilan raqobat qilish uchun ikki baravar ko‘p ishlashi kerak.
“Futbol mening hayotim bo‘lgan. Hali ham o‘rganayapman, hali ham ishtiyoq bor. Shu tuyg‘u yo‘qolmaguncha, o‘ynashni xohlayman”.
Keyin u kulib, o‘ziga xos ohangda qo‘shimcha qiladi: “Leicester City’dan Vauxhall Motors’gacha — sakkizta yuqori pog‘onaning barchasida o‘ynadim. Ba’zi odamlar aytadi: birortasida ham yaxshi o‘yin ko‘rsatmagansan, deb!”
Ular hazillashayotgan bo‘lishi mumkin. Ammo Ellison uchun bitta haqiqat o‘zgarmaydi: u hali ham maydonda, hali ham kurashmoqda, hali ham hayotini futbol ritmida o‘lchamoqda.
Savol endi boshqacha: bu yurak qachongacha shu tempda uradi?
