Manchester United chiptalar reydi: 6 yashar Ruari ta’siri
Old Trafford atrofida yoz hali to‘liq boshlanmasdan, Manchester United chiptalar tizimidagi qat’iy reyd klub ichkarisidagina emas, tribunadagi eng kichik muxlislar hayotiga ham tegdi. Bu safar zarba atigi olti yoshli bola – Ruari – va uning oilasiga tegdi.
Urmston (Trafford)dan bo‘lgan 39 yoshli Katie o‘g‘lining Manchester United mavsumiy chiptasiga cheklov qo‘yilgani, natijada u Premier League ochilish uchrashuvi – Hullga qarshi safar o‘yiniga ariza bera olmasligini aytadi. Futbolga oshufta, bir paytlar klub maskoti bo‘lgan bola endi ilk turdayoq chetda qoladi.
Klub gumoni: “markazlashgan boshqaruv”
BBC ko‘rgan elektron xatga ko‘ra, klub Ruari hisobiga takror-takror kirishlar va “juda yuqori” miqdordagi boshqa chiptalar hisoblari bilan bog‘liq faollikni bir markazdan boshqarilayotgan tizim deb talqin qilgan. Aynan shu shubha hisob cheklanishiga olib kelgan.
Katie esa o‘zini oqlaydi: u faqat oila a’zolariga hisoblaridan foydalanishda yordam berganini, hech qanday noqonuniy ish qilmaganini ta’kidlaydi. Uning dastlabki shikoyati rad etilgan, endi esa apellyatsiya hay’atiga yana bir murojaat yuborgan, biroq hozircha natija yo‘q – Ruari hisobiga cheklov saqlanib qolgan.
Bu holat yolg‘iz emas. Klub minglab hisoblarni tekshiruvdan o‘tkazgan, maqsad – potensial chiptachi (touting)larni aniqlash. Manchester United o‘z bayonotida “aksariyat” noto‘g‘ri foydalanish holatlari to‘g‘ri aniqlanganiga ishonishini bildirgan, lekin halol ish tutgan ba’zi muxlislar ham bu jarayonda “zarba ostida qolishi” mumkinligini tan olgan.
“U tug‘ilganidan beri mavsumiy chipta egasi”
Katie uchun bu faqat onlayn hisob bloklanishi emas. Bu – butun oilaviy hayotining markaziga urilgan zarba. Uning aytishicha, Ruari tug‘ilganidan beri mavsumiy chipta egasi va oilasi bilan muntazam ravishda uy, safar va Yevropa o‘yinlariga borib keladi.
“Bizning butun hayotimiz Manchester United atrofida aylanadi,” – deydi u. U eriga Old Traffordda uchrashgan, o‘zi qariyb 20 yildirki mavsumiy chipta egasi. Marhum onasi va opa-singillari ham xuddi shunday.
“U yura boshlaganidan beri oyog‘ida to‘p bor,” – deydi u. “U mutlaqo futbolga oshufta.”
Ruari o‘tgan mavsumda Crystal Palacega qarshi o‘yinda United maskoti bo‘lgan. Oilasi bilan Seville, Istanbul va Bilbao safarlarida ham jamoani qo‘llab-quvvatlagan. Endi esa, shu darajadagi sodiqlik fonida, u birinchi turdan o‘yinni televizordan ko‘rishi mumkin.
Ijtimoiy tarmoqlarda portlagan dard
Katie X ijtimoiy tarmog‘ida yozgan postida cheklov “Ruari yuragini sindirishini” aytgan. Bu yozuv 1,3 million martadan ko‘proq ko‘rilgan. Internetda hamdardlik ko‘paydi, savollar esa ochiq qolmoqda.
U o‘g‘liga hali hech narsa aytmagan.
“Buni olti yashar bolaga aytolmaysiz,” – deydi u. “Mavsumning birinchi o‘yinini albatta o‘tkazib yuboramiz. Erimga qarab, ‘Qanday qilib buni undan tortib olasan?’ deb so‘radim.”
“Biz chiptani sotmaganmiz, faqat oilamizni uyushtirganmiz”
Katie va uning atrofida 19 nafar qarindosh va do‘stlardan iborat guruh bor. Maqsad – Old Trafforddagi “qo‘shiq aytiladigan” sektorda birga o‘tirish. Ularning chiptalarini asosan Katie boshqaradi: safar o‘yinlariga ariza topshiradi, uy o‘yinlari uchun joylarni moslashtiradi. Oila a’zolari esa bir-birining hisoblariga umumiy qurilmalar va bir xil internet ulanishi orqali kirib turadi.
Klubga yuborgan izohida u quyidagilarni qat’iy rad etgan:
- chiptalar foyda uchun sotilmagan;
- ruxsatsiz uchinchi tomonga reklama qilinmagan yoki berilmagan;
- hech qanday avtomatlashtirilgan dastur, bot yoki skript ishlatilmagan.
Kimdir o‘yinga bora olmagan paytda, chipta faqat klubning rasmiy tizimi orqali boshqa oila a’zosiga o‘tkazilganini aytadi.
Manchester United qaror xatida shuni tan oladi: boshqa muxlislar bilan birga ariza topshirish yoki rasmiy “forwarding” tizimidan foydalanishning o‘zi noqonuniylik belgisi sifatida ko‘rilmagan. Ammo klubni tashvishga solgan narsa – “miqyos, chastota va naqsh”. Ularning fikricha, izohlar bu ko‘lamni yetarlicha tushuntirmagan.
Xat yakunida klub Ruari hisobiga tegishli chiptalar boshqa bir shaxs nazoratiga o‘tgan, ruxsat etilgan mexanizmlardan tashqarida “ishlatilgan yoki boshqarilgan”, degan xulosaga kelgan. E’tiborli jihat: oilaga chiptani qayta sotish yoki botlardan foydalanish aybi ochiqchasiga qo‘yilmagan.
To‘rt soatlik tekshiruv va yopiq eshik
Katie 21 iyul kuni tushdan keyin klubga batafsil tushuntirish yuborgan. Taxminan to‘rt soat o‘tgach, javob keldi: cheklov o‘z kuchida qoladi. Xatda bu qaror “taqdim etilgan ma’lumotlar va klub tekshiruvi bo‘yicha batafsil ko‘rib chiqish” natijasi ekani yozilgan.
To‘rt soat. Bir tomonda – yillar davomida stadionda o‘tgan damlar, uzoq safarlar, oilaviy an’ana. Ikkinchi tomonda – chiptalar tizimida qayd etilgan naqshlar va klubning chiptachilikka qarshi keskin kurashi.
Manchester United chiptalar bozorini tozalashga bel bog‘lagan. Ammo shu yo‘lda, Old Traffordda ulg‘ayayotgan Ruari kabi eng sodiq, eng kichik muxlislarning ovozi yo‘qolib ketmayaptimi? Savol aynan shunda.
